Burze tornadowe są jednym z najbardziej niebezpiecznych zjawisk atmosferycznych na świecie. Według danych Europejskiego Centrum Działania na rzecz Zwalczania Katastrof Naturalnych (EMDAT), w latach 1980–2020 na terenie Polski zanotowano ponad 1200 tornad, co czyni naszym krajem jednym z najbardziej narażonych na ich występowanie w Europie Środkowej. Najsilniejsze z nich, jak tornado z 2010 roku w województwie śląskim, osiągały siłę F3 na skali Fujity, powodując zniszczenia na dużą skalę. W porównaniu do innych krajów europejskich, Polska ma wyjątkowo wysoki współczynnik tornad na jednostkę powierzchni – co roku średnio odnotowuje się około 20–30 nowych tornad, co stanowi ponad trzykrotność średniej dla całej Europy.

Głównym czynnikiem wywołującym tornada jest silna konwencja chmur burzowych, zwana też superkomórką. Powstaje ona, gdy ciepłe, wilgotne powietrze z tropikalnych regionów napotyka na zimne masy powietrza z północy, tworząc silne gradienty temperatury i ciśnienia. W Polsce najczęściej taka sytuacja występuje w okresie od kwietnia do września, szczególnie w dniach z intensywnym słonecznym nasłonecznieniem i wysokimi temperaturami wieczornymi. Przykładem takiego zjawiska jest tornado z 2018 roku nad województwem podkarpackim, które powstało w ciągu 15 minut i spowodowało uszkodzenia budynków oraz straty materialne na sumie ponad 10 milionów złotych.

Zarówno naukowcy, jak i meteoryci, śledzą tornada za pomocą zaawansowanych technologii, takich jak radar meteorologiczny oraz satelity. W Polsce operatorem systemu radarowego jest Państwowy Instytut Meteorologiczny, który od 2007 roku prowadzi program monitorowania tornad. Dzięki temu systemowi, w przypadku zagrożenia, służby ratunkowe mogą wystąpić alarmy już w ciągu kilku minut po wystąpieniu zjawiska. Jednak mimo zaawansowanych technologii, tornada wciąż stanowią poważne zagrożenie, zwłaszcza dla osób przebywających na otwartej przestrzeni. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, co roku w Polsce zanotowywane są dziesiątki wypadków związanych z tornadami, z których w większości dochodzi do obrażeń lub śmierci.

W celu ochrony przed tornadami warto przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa. Przede wszystkim należy unikać otwartych terenów, szczególnie w okresie największego ryzyka, czyli od południa do wieczora. W przypadku wystąpienia burzy, należy schronić się w budynku, na najniższym piętrze, najlepiej w pomieszczeniu z betonową konstrukcją, takim jak podwórze lub piwnica. Nie należy ukrywać się pod drzewami ani w samochodzie – w przypadku tornada, który może porwać samochód, jest to najgroźniejsza sytuacja. kliknij link aby dowiedzieć się, jak działa system alarmowy i jak przygotować się do burzy tornadowej.

Badania naukowe pokazują, że klimatyzacja globalna może wpływać na częstotliwość tornad. W USA, gdzie tornada są częstsze niż w Polsce, obserwuje się wzrost liczby zjawisk w ostatnich dekadach. Według raportów National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), w latach 2000–2019 zanotowano 1580 tornad, co stanowi ponad dwukrotność średniej z lat 1950–1999. W Polsce, mimo że nie jest to jeszcze tak wyraźny trend, obserwuje się wzrost liczby tornad w ostatnich latach, co może być związane z zmianami klimatycznymi.

Warto również podkreślić, że tornada nie są zjawiskami rzadkimi, ale ich skutki mogą być bardzo poważne. W 2020 roku w Polsce zanotowano tornada, które spowodowały zniszczenia w województwach: małopolskim, podkarpackim i śląskim. W przypadku tornada z 2021 roku w województwie łódzkim, uszkodzenia dotyczyły ponad 50 budynków, w tym kilku domów jednorodzinnych. W takich sytuacjach kluczową rolę odgrywają służby ratunkowe, które dzięki szybkiej reakcji mogą minimalizować straty.

• W Polsce średnio odnotowuje się 20–30 tornad rocznie, co jest najwyższym współczynnikiem w Europie Środkowej.
• Najsilniejsze tornada w Polsce osiągają siłę F3 na skali Fujity, powodując zniszczenia na dużą skalę.
• Państwowy Instytut Meteorologiczny prowadzi od 2007 roku program monitorowania tornad.
• W ciągu jednego dnia może wystąpić kilka tornad, zwłaszcza w okresach intensywnego nawojenia chmur.
• Najczęściej tornada występują w okresie od kwietnia do września, zwłaszcza w dniach z wysokimi temperaturami.